الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)

332

تفسير تطبيقى (فارسى)

به همين مضمون احاديثى ديگر در كتب روايى اهل سنت به چشم مىخورد . « 1 » از روايات اهل سنت ، تنها روايات دسته اول پذيرفتنى است و چون با اطلاق اطاعت از اولى الامر در آن مورد بحث و نيز روايات متعدد از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه به اطاعت مطلق فرمانبرداران از فرماندهان و واليان منصوب خود ، توافق دارد ، ازاين‌رو « اولى الامر » تنها بر افرادى معيّن از معصومان اطلاق مىشود كه نخستين آنان امام على عليه السّلام است . شاهد آن هم شأن نزول ديگرى است كه برخى از اهل سنت درباره آيه نقل كرده‌اند از جمله : حاكم حسكانى به نقل از مجاهد بن جبر تابعى ، شأن نزول آيه را درباره جانشينى امام على به جاى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در مدينه آورده و مىنويسد : . . . وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ قال : نزلت في أمير المؤمنين حين خلّفه رسول اللّه بالمدينة فقال : « أ تخلفني على النساء و الصبيان ؟ » فقال : « أ ما ترضى أن تكون منّي بمنزلة هارون من موسى . . . » اولى الامر درباره امير مؤمنان نازل شد هنگامى كه رسول خدا ايشان را در مدينه به جاى خود گذاشتند و على عليه السّلام گفت : « آيا مرا در ميان زنان و كودكان وامىگذاريد ؟ » فرمود : « آيا خشنود نيستى براى من به‌منزله هارون براى موسى باشى » . « 2 » هر چند اين شأن نزول از مجاهد نقل شده كه از تابعين است ليكن شواهدى در دست است كه صحت آن را تأييد مىكند : 1 . اين شأن نزول با ظاهر آيه كه فرمان به اطاعت مطلق مىدهد سازگار است . 2 . احاديثى كه از طريق اهل بيت درباره اين آيه رسيده آن را تأييد مىكند . 3 . اين شأن نزول با شرايط استخلاف امام على در مدينه سازگار است چون اين

--> حنبل ، ترمذى ، حاكم نيشابورى ( كه آن را صحيح مىداند ) و بيهقى آن را نقل كرده است » . ( 1 ) . ر . ك : تفسير طبرى ، ج 4 ، ص 150 ؛ الدر المنثور ، ج 2 ، ص 576 - 578 . ( 2 ) . شواهد التنزيل ، ج 1 ، ص 192 ، خ 205 به نقل از ابن عباس نيز همين شأن نزول درباره آيه نقل شده است . ر . ك : احقاق الحق ، ج 3 ، ص 425 به نقل از رسالة الاعتقاد ابو بكر بن مؤمن شيرازى ، ابن شهرآشوب نيز از تفسير مجاهد اين شأن نزول را نقل كرده است ، ج 2 ، ص 219 .